Historia miasta

W początkach XIX znaleziono tajemniczą tablicę, która jest jak się wydaje, rzuca światło na początki powstania Buska. Z tablicy owej udało się odczytać co następuje: Derslaw Chotel militari Palatinus Sandomiriac Capitaneus Cracoviencis fundator loci huius obit anno Domini 1241, co w wolnym przekładzie znaczy: Deresław z Chotla, rycerz, palatyn sandomierski, kasztelan krakowski, fundator tego miasta, zmarł  roku Pańskiego 1241. Nie ma jednak żadnej pewności danych zawartych na tajemniczej płycie, która podobno pochodzi z XVI wieku. Nic też nie wskazuje, że było inaczej. Przyjmijmy zatem, że Deresław, rycerz i kasztelan, założył osadę, którą pierwotnie Buskiem zwano. A zwano tą miejscowość tak dlatego, że okolice gęsto bukami porośnięte były, a w środku znajdowała się osada, z której po wiekach powstało piękne, znane i cenione z zasobów wód leczniczych i mineralnych miasto. Miasto BUSKO, często także ZDROJEM zwane. I tak już pozostało. Tablicę jako najcenniejsze znalezisko wmurowano nad wejściem do budynku, w którym niegdyś klasztor się mieścił, a w czasach nam współczesnych, do niedawna-Sąd Rejonowy. Prawdziwy rozkwit tej osady nastąpił już w XIII w. Busko w tym czasie znane było jako osada klasztorna. Odkrycie pokładów soli przyniosło szczególną pozycję tej miejscowości. Bolesław Wstydliwy w 1252 roku nadał klasztorowi immunitet skarbowy, zezwalający na eksploatację soli i czerpania z tego tytułu zysków. Kilka lat póżniej - 1287 roku, książe krakowski Leszek Czarny nadał osadzie prawa miejskie (magdeburskie). Korzystne położenie miasta sprawiło, że rozwijał się tu handel, a wiodącym przez Busko traktem na Litwę przejeżdżali nawet królowie. Król Władysław Jagiełło nadał w 1412 r. mieszkańcom Buska prawo organizacji jarmarków w dniu Św. Floriana i Św. Prokopa. Póżniej prawa i przywileje nadawali królowie Kazimierz IV i Zygmunt III. W początkach XV wieku działały w Busku fabryki sukienne, hodowano tu i strzyżono owce, działały liczne cechy rzemieślnicze, które także uzyskiwały przywileje, m.in. od Stefana Batorego. Najazd szwedzki w 1655r.spowodował gospodarczy upadek Buska. Na ożywienie gospodarcze trzeba było czekać ponad 120 lat. Rozpoczęło się ono po odkryciu w tej okolicy żródeł solankowych, co nastąpiło w 1776 r. Niestety w 1820 r. wielki pożar zniszczył prawie doszczętnie zabudowania. Zubożali mieszkańcy kopali doły i w nich zamieszkiwali. Podniesienie się z upadku trwało długo, właściwie do momentu, kiedy napoleoński generał Feliks Rzewuski -wówczas dzierżawca Buska, rozpoczął leczenie wodami mineralnymi. 


Kościół parafialny w Busku (1928 r)

Dalszy rozwój miasta już stale związany został z rozwojem uzdrowiska. Po powstaniu styczniowym Busko zostało ukarane pozbawieniem praw miejskich. W czasie powstania bowiem, 18 marca 1863 roku, w sąsiadującej z Buskiem wsi Grochowiska, rozegrała się bitwa dwutysięcznego korpusu gen. Mariana Langiewicza z liczącym trzy tysiące żołnierzy oddziałem rosyjskim gen. Ksawerego Czengiierego. W bitwie zwycięstwo odnieśli powstańcy, ale korpus gen. Langiewicza rozpadł się, a dyktator opuścił powstańcze oddziały i przedarł się do Galicji. W 1869 roku ukazem carskim Busko pozbawione zostało nie tylko praw miejskich, ale także nazwy. Od tej pory miejscowość tą zwano Busk. W czasie I wojny światowej Busk znalazł się pod okupacją austriacką. W 1915 roku władze okupacyjne przeniosły tu siedzibę starostwa ze Stopnicy, a we wrześniu 1916 r. osadę prawnie podniesiono do rangi miasta. 28 listopada 1927 r. MSW zmieniło nazwę gminy miejskiej z Busk na Busko. W okresie tym do Buska przyjechał z Bochni Stanisław Ura wraz ze swoją żoną Stefanią i od tego momentu datuje się dynastia buskich restauratorów. Dzisiaj Busko-Zdrój leży w malowniczej Niecce Nidziańskiej, na wysokości 230 m.n.p.m., między Górami Świętokrzyskimi, a Wyżyną Krakowsko - Częstochowską, ma ok.20 tyś stałych mieszkańców, jest siedzibą Starostwa Powiatowego, oraz Urzędu Miasta i Gminy.