|
Busko.
Samochody zatrzymują się tutaj na Rynku, przed t. zw. stacją samochodów, Udające się do
Zakładu kąpielowego - po kilkunastu najwyżej minutach postoju jadą dalej, tak
samo jadące do Solca. Ktokolwiek chciałby poznać miasteczko, bagaże maże zostawić na „stacji" pod opieką
umundurowanej służby, sam zaś w razie potrzeby, wstąpiwszy na posiłek do restauracji
Maciejewskiego (kilkanaście kroków od stacji samochodów, jedynej solidnej i na poziomie
kulturalnym prowadzonej w całem Busku, winien udać się na obejrzenie
starożytnego miasteczka.
Busko założone zostało prawdopodobnie w wieku
XII-ym, bowiem coś w r. 1184 zbudowano tu kościół, przy którym osiedli norbertanie
i norbertanki. Leszek Czarny w r. 1287 nadał osadzie prawa niemieckie, a Jagiełło, Kazimierz
Jagiellończyk i Zygmunt III - przywileje na jarmarki. Miasteczko się rozwijało pomyślnie.
Już od XV wieku były tu fabryki sukien i dużo warsztatów rzemieślniczych istniało tu też ,
kilka cechów, z których najważniejszym był szewski, ustanowiony przez
kardynała Fryderyka Jagiellończyka w 1490 roku. Miasteczko ucierpiało od szlachty w
r. 1474, ruszającej na wyprawę węgierską, później w czasie gorszących sporów z .dysydentami, W
r. 1820 gwałtowny pożar strawił miasteczko. Ponieważ w pożarze tym
postradał kościół i klasztor, zakonnicy wówczas przenieśli się do sąsiedniego (0 16
km.) Pińczowa. Pierwotny ~kościól.istnial dó r, 1592, Dzisejszy wystawiono dopiero w
r. 1621. Znajduje się w nim stara płyta z napisem tej treści:
"Derslaus de Chotel militari Palatinus Sandomiersis, Capitaneus
Cracoviensis, fundator loci hujus, obiit a d. 1241".
W zabudowaniach dawnego klasztoru przy kościele mieści się obecnie siedziba starostwa,
za nią na stoczach północnych, w kierunku przedmieścia zwanego
Nadolem, duży (5 ha) sad owocowy, własność sejmiku powiatowego,
stanowiący zarazem podstawę sejmikowej wytwórni doskonałych win owocowych, Przy ulicy Pinczowskiej mieści się siedziba
Wydziału Powiatowego Sejmiku, naprzeciw posterunek policji miejscowej, obok Sąd
pokoju. Niedaleko skasowanej niedawno rogatki stopnickiej mieści się
znowu urząd gminy wiejskiej Busko i w tymże domu Magistrat
miasta. Bliżej Rynku, mającego pośrodku spory zadrzewiony skwer
z alejami, zaopatrzonemi w ławki, znajduje się jeszcze nieukończona murowana spora bóźnica żydowska.
W ulicach południowej dzielnicy miasteczka mamy budynek 7-o kl. szkoły
powszechnej i salę miejską ze sceną i miejscami (krzesła) na 300
osób, w której to sali odbywają się różne obchody, przedstawienia amatorskie i przyjezdnych
trup, oraz istnieje kinoteatr. Przy ulicy prowadzącej do Zakładu
kąpielowego widzimy z lewej strony budynek Kasy skarbowej i za nim
szereg istniejących i budujących się dopiero willi, po prawej stronie, obok równoległej
drogi parę prywatnych domów, w których, nie dochodząc okazałego, starannie ogrodzonego i
odarniowanego Kopca Kościuszki z posągiem Naczelnika, mieści się Inspektorat szkolny i Rada Szkolna
Powiatowa. Inne urzędy i zakłady użyteczności publicznej mieszczą się przy Rynku przeważnie,
a więc Urząd Pocztowy (wejście z ulicy), apteka i t. p.
Naogół miasteczko, choć Liczy ok. 5 tys.
mieszkańców, w połowie tylko Żydów, przedstawia się bardzo skromnie i
sennie. Ożywia się tylko znacznie w sezonie kąpielowym przez napływ
kuracjuszów, z których wielu zamieszkuje u prywatnych osób w mieście, często też przybywa
z licznych will, położonych w okolicach bliższych samego Zakładu kąpielowego. Ze stacji
samochodowej co jakiś czas specjalny autobus miejski za
opłatą 30 gr. od osoby wozi do Zakładu kąpielowego, skąd również przywozi gości i wogóle publiczność.
Zakład kąpielowy Buski.
Kiedy w okolicy Buska poznano źródła solne i własności ich lecznicze, dokładnie nie
wiadomo. Jest faktem, że już w drugiej połowie w. XVIII staraniem ks. Franciszka
Ossowskiego, kustosza katedry krakowskiej, poszukiwano tu soli. Stanisław August sprowadził tu potem żupnika saskiego, barona
L. Beusta, który założył towarzystwo akcyjne solnych warzonek. Król ten, wracając z
Kaniowa dn. 12 czerwca 1787 r., wstąpił do Buska, celem obejrzenia
tych warzelni. Później zostały one jednak zaniedbane. Dopiero
kiedy w r. 1824 poznano także własności lecznicze miejscowych źródeł, w r. 1836
powstaje spółka kapitalistów warszawskich na czele z dr. med. Enochem i dzierżawcą
miejscowych dóbr poklasztornych Rzewuskim, która buduje tu łazienki
o 60 wannach i zakłada park. Powstały w ten sposób Zakład kąpielowy przechodzi później na
własność państwa, zostaje oddawany w dzierżawę, ostatnio stanowi instytucję państwową, zostającą
pod władzą Min. Spr. Wewn. (Gener. Służba Zdrowia), Dyrektorem Zakładu jest już
kilka lat inż. Michał Byszewski. Istnieje prócz tego specjalna dla czuwania
nad sanitarną stroną Zakładu Komisja Zdrojowa, mająca swe biuro informacyjne na czas sezonu w samem
mieście. Rozwinięciu się Buska jako miejscowości leczniczej, sprowadzającej
około 5 tysięcy kuracjuszów rocznie, sprzyjają naturalne warunki. Warunkami
temi przedewszystkiem są dostatek źródeł i ich wartość lecznicza. Źródeł
tych jest 9, wszystkie artezyjskie. Woda z nich gromadzi się w specjalnych
zbiornikach (główny murowany, t. zw. "Rotunda" o wewn. średnicy
5 m, i glębokości 18 m.), z których emaljowanemi rurami z pomocą parowych pomp jest
wciągana na wieżę ciśnień i stamtąd dopiero jest rozprowadzana bezpośrednio do
wanien. Głównemi składnikami wody buskiej mineralnej są:
siarkowodór, dwutlenek węgla i sól kuchenna; w mniejszych znacznie
ilościach występują łącznie: sól gorzka, sól glauberska, jodek magnezu i żelazo.
Temperatura wody wynosi 12° C. Ponieważ przez rozprowadzanie
woda się ochładza, na różne zresztą choroby wskazaną jest różna temperatura
kąpieli, a wody w samych wannach ogrzewać nie można, z powodu, że ulotniłby się tak cenny
znajdujący się w niej siarkowodór. Zakład posiada specjalne urządzenia,
za pomocą których drogą działania przez wtłaczaną pod ciśnieniem
dwóch atmosfer parę, woda w wannach ma potrzebną temperaturę bez straty swych składników. Nie
tylko woda jednak służy do kąpieli i picia (ze źródła Nr. 1
Michalskiego), Przy leczeniu pewnych chorób wskazane są kąpiele
szlamowe. Szlam do tego zwożony jest zimową porą ze specjalnie
urządzonych stawów do osobnych szop, przez które nieustannie przepływa woda
mineralna i zasila w składniki lecznicze. Po różnych jeszcze dodatkowych
działaniach z nim, szlam ten dostarczany jest ostatecznie do wanien
na użytek pacjentów.
Busko, jako miejscowość lecznicza, pomaga
bardzo skutecznie na następujące zwłaszcza choroby: reumatyzm, artretyzm, nerwobóle, choroby
skórne, przymiot (podobnie zresztą jak Solec).
|
